T T

De bevrijdingsrok

Deze zomer is in het Tongerlohuys het afstudeerwerk van Chimène van Everdink te zien. Ze stelt zich graag aan u voor! 

Hi! Mijn naam is Chimène en presenteer jullie met trots mijn afstudeerproject: Het Herinnerding.

De bevrijdingsrok 19-02-2020

Voor de tentoonstelling TONG IV Send in the clowns maakte Gijs Assmann een serie nieuwe beelden. Centraal thema in deze werken is de relatie tussen persoonlijke bevrijding, gender en geweld.  De kunstenaar reageert op een zogenaamde Bevrijdingsrok. In 1946 ontwikkelde Mies Boissevain-van Lennep in opdracht van het Nationaal Instituut het idee van de nationale feestrok (of bevrijdingsrok). Ter voorbereiding op bevrijdingsparades, waarin mannen zouden deelnemen in militaire kleding, ontwierp zij de feestrok als uniform voor vrouwen.

 

Symbool voor saamhorigheid

Boissevain-van Lennep stelde voorschriften op voor het maken van een bevrijdingsrok. Uitgangspunt was het idee om rokken te maken uit allerlei stukje textiel, die voor de drager een symbolische waarde hadden, zoals stukken van kleding van in de oorlog overleden familieleden. Enerzijds moest het samenvoegen van de stofresten, de wederopbouw en de vernieuwing van Nederland verbeelden, anderzijds kregen de vrouwen tijdens het handwerken de gelegenheid hun eigen oorlogservaringen te verwerken. Het gezamenlijke dragen van een rok zou het saamhorigheidsgevoel van de vrouwen versterken. In al hun verscheidenheid leken de rokken toch op elkaar. De filosofie daarachter luidde dat je standsverschillen niet moest kunnen zien: Eenheid in veelheid, nieuw uit oud, opbouw uit afbraak en één dracht maakt eendracht. Het Nationaal Instituut trachtte op deze manier van deze rok, naast persoonlijke herinnering, ook een teken van nationale saamhorigheid te maken.

 

Persoonlijke feestrok

Gijs Assmann maakte voor TONG IV zelf een feestrok die zijn persoonlijke bevrijding visualiseert. De rok is samengesteld uit een witte trouwjurk (buitenzijde) en een zwarte Spakenburger rouwrok (binnenzijde). De buitenzijde van de rok is gedecoreerd volgens de voorschriften van Gegevens over het vervaardigen van de nationale feestrok die Mies Boissevain-van Lennep kort na de oorlog opstelde: effen driehoeken aan de onderkant en een effen band aan de taille, gecombineerd met een nageborduurde stempel van het Nationaal Instituut. Aan de binnenzijde van de rok zijn de namen van de (ex-) geliefden van de kunstenaars geborduurd.

 

Eerbetoon aan de liefde

Deze rok is een eerbetoon aan de liefde en draagt de overtuiging uit dat geluk en groei in het leven alleen mogelijk zijn in relatie met en door anderen. De personen achter de geborduurde namen worden geëerd op een plek die normaal gesproken alleen voor de drager bekend is. Is de rok een middel waarmee Assmann zich kan inleven in die ander. Gender en gender fluïditeit krijgt met dit werk een groteske en waarachtig doorvoelde invulling.

 

Vrijheidsmuseum

We kregen de bevrijdingsrok in bruikleen van het Vrijheidsmuseum in Groesbeek. Dit museum ligt dicht bij Duitsland en midden in het gebied van twee van de belangrijkste operaties aan het Westfront tijdens WO2: Market Garden en Veritable. De bezoekers beleven het boeiende Verhaal van Oorlog en Vrijheid zonder Grenzen in zowel Nederland als Duitsland, Europa en daarbuiten. Er is nooit één verhaal. De Tweede Wereldoorlog krijgt in het museum vanuit verschillende perspectieven een veelzijdig gezicht, in samenhang met de 20e eeuw en de actualiteit. De bezoeker wordt uitgedaagd kritisch na te denken over vrijheid toen en nu, vol beleving, interactiviteit en museale topstukken. Ook het duurzame gebouw zelf, de 12 meter hoge Dome, is een attractie en heeft een sterke gelijkenis met een enorme parachute. Het terras biedt een panoramisch uitzicht over het historische landschap van toen. 

Ik studeer af aan de opleiding New Design and Attitudes, van de kunstacademie St. Joost in Breda. Maar als echte Roosendaalse kon het natuurlijk niet missen dat mijn project een plekje moest krijgen in mijn eigen stad. Om jullie een indruk te geven van wie ik ben als ontwerper, en waarom ik dit project heb ontworpen vertel ik jullie hieronder over mijn positionering en het doel van dit project.

Ik zie mijzelf als een ontwerper die betrokken is, bezig is met duurzamere materialen en die open staat voor innovatie. Ook vind ik modulaire producten erg interessant.

Vanuit deze positionering is dit project dan ook gestart. De concrete motivatie is dat ik zie dat er ontzettend veel overproductie en overconsumptie is, op veel vlakken. Overconsumptie is ook iets wat in de interieurbranche speelt, want zeg nou eerlijk, jij koopt ook regelmatig nieuwe trendy spulletjes om je leefomgeving te vernieuwen toch? Dit probleem speelt nu vooral af door de overload aan inspiratieplatformen. Interieurwinkels, Pinterest, magazines, Tv-programma’s, influencers, etc. Mensen volgen de adviezen van deze platformen, vaak zonder eerst nog na te denken over hun eigen visie.

Met mijn project wil ik mensen laten zien dat het ook anders kan.

Ik heb ervoor gekozen om een personaliseerbaar product te ontwerpen. Mensen spelen zelf een rol in het ontwerpen van hun interieurdecoratie, het bevat een persoonlijke herinnering. Hierdoor wordt het product automatisch meer waard waardoor mensen het minder snel zullen vervangen of weggooien.

Maar wat is Het Herinnerding dan precies? De basis van mijn ontwerp is een gebruiksvoorwerp; een vaas. Ik heb voor deze vorm gekozen omdat dit een object is wat vele verschijningsvormen kent en waar je dus eindeloos mee kan ontwerpen. Een vaas is een decoratief voorwerp en wordt meestal gebruikt om bloemen in te plaatsen. Maar een vaas kan ook zonder bloemen als versiering dienen. In mijn Herinnerding kunnen bloemen geplaatst worden, die in combinatie met het textiel dienen als een mooie metafoor voor het in leven houden van de persoonlijke herinnering.

Maar wat maakt mijn vaas nou zo uniek?

Mijn vaas bestaat uit 3 onderdelen; een glazen binnenvaas, een metalen frame (wat vorm te geven is naar wens) en een hoes van textiel. Het metalen frame, wat bestaat uit stevige draden, zorgt er samen met een katoenen binnenhoes voor dat de buitenhoes van de vaas kan worden gemaakt uit een textiel wat voor iemand een persoonlijke herinnering bevat. Dat textiel kan van alles zijn, van een trouwjurk tot de blouse die jouw oma ooit heeft gedragen.  

Momenteel ben ik nog verder onderzoek aan het doen naar mogelijke uitbreidingen van de vormen van Het Herinnerding. Kan het bijvoorbeeld ook een lamp zijn? En zouden er ook andere materialen dan textiel gebruikt kunnen worden waar mensen een herinnering aan hebben? Wordt vervolgd dus.

Mocht je nou interesse hebben in het project, of willen reageren? Dan kan dat altijd via chimenevaneverdink@gmail.com of laat een reactie achter op een kaartje als je de expositie in het Tongerlohuys bezoekt. Deze is te zien t/m eind augustus.

DSC_0121