Persberichten
Tentoonstelling over norbertijner pastorieen
04-05 2010
Het Tongerlohuys, zelf ook een norbertijnenpastorie, werd in 1762 gebouwd op de fundamenten van een ouder gebouw door de Zuid-Nederlandse architect Somers in opdracht van de abdij van Tongerlo. Het gebouw lijkt op andere norbertijner pastorieën in de Belgische kempen: een hoofdvleugel geflankeerd door twee lagere zijvleugels. Het gebouw wordt omringd door een voorname gracht.
Witheren
Het gebouw diende als pastorie van de Sint Janskerk, waar de norbertijnen de scepter zwaaiden. Bijna 250 jaar lang woonden er norbertijnen in de pastorie, totdat de laatste begin jaren zeventig de deur achter zich dichttrok. De norbertijnen, die vanwege hun witte habijt ook wel witheren werden genoemd, maakten deel uit van de orde der norbertijnen. Deze orde werd in 1120 gesticht door de edelman Norbertus van Gennep, kanunnik te Xanten. De abdij van Tongerlo werd in hetzelfde jaar opgericht. De abdij had al een aantal parochies in bezit, maar door een schenking kreeg de nog jonge abdij goederen en pachtrechten in Nispen. De parochie Nispen omvatte het huidige Roosendaal en Zegge, maar ook de Belgische dorpen Essen, Kalmthout, Nieuwmoer, Achterbroek en Wildert. Dit was een dunbevolkt gebied met moerassen en heidevelden. Onder leiding van de abdij werd een begin gemaakt met de ontginning van veengronden. In 1266 vroegen de bewoners van Kalsdonk, Langdonk en Hulsdonk toestemming aan de bisschop van Luik om een eigen kapel te stichten. Twee jaar later werd dit verzoek ingewilligd en kon Roosendaal ontstaan. Midden tussen de drie gehuchten, op de plaats waar nu de Sint-Janskerk staat, werd een kapel gesticht. Net als in Nispen benoemden de norbertijnen pastoors uit hun kloostergemeenschap. De nieuw gestichte kerk werd gewijd aan Onze Lieve Vrouw, tevens de patroonheilige van de abdijkerk van Tongerlo en de parochiekerk in Nispen.
Kakdoos
Op de tentoonstelling is er aandacht voor tien verschillende thema’s, variërend van het gebouw, de orde der norbertijnen tot het leven in de pastorie. Zo is er aandacht voor de heilige Norbertus en komt je als bezoeker te weten hoe je norbertijn wordt. Een norbertijn legt bijvoorbeeld de gelofte van armoede, zuiverheid (celibaat) en gehoorzaamheid af. Verder staat de betekenis van de pastorie in de Roosendaalse samenleving centraal. Wat was de invloed van de pastoor in de samenleving? Veel Roosendalers hebben nog verhalen en herinneringen aan de pastoors. Wie waren de bewoners en hoe zag hun dagelijks leven eruit? U kunt (animatie)films, schilderijen, beelden, voorwerpen, kaarten, foto’s, museumstukken en plattegronden te zien. Van een ouderwetse kakdoos tot een kostbaar koorboek uit de achttiende eeuw, u krijgt een compleet overzicht van de gewoontes en gebruiken van de norbertijnen.
Spektakel
De bezoeker wacht een waar spektakel. De aankleding van deze tenoonstelling was in handen van het Belgische bureau Sien en vormgever Marijn de Kock, die eerder de tentoonstellingen over Rijk Rooms Roosendaal en 150 jaar spoor verzorgde en verantwoordelijk was voor de presentatie van de vaste collectie. Ook dit maal is de vormgeving op zijn minst erg verrassend te noemen. De religie viert de komende maanden hoogtij in het museum. Alle zintuigen worden geprikkeld, zo kunt u bijvoorbeeld een audiovisuele rondgang langs de tentoonstelling maken. Bij veel voorwerpen hoort u een bijpassend verhaal, dat u via een audiotour kunt beluisteren.
Samenwerking
Bijzonder is dat deze tentoonstelling een samenwerking is met Museum Parkabdij in Heverlee/Leuven. In dit museum zal tussen 10 september en 10 december 2010 in een bijpassende tentoonstelling aandacht worden besteed aan het netwerk van plattelandspastorieën van de norbertijner Parkabdij. Hier staat de uitbouw, groei, stabilisering en uitdunning van het parochienetwerk van de abdij centraal. In het Roosendaalse Gemeentearchief, de andere samenwerkingspartner, zal van mei tot september een tentoonstelling over Roosendaalse pastorieën te zien zijn.
Meer informatie
De tentoonstelling is van 29 april tot en met 29 augustus te zien in Museum Tongerlohuys, Molenstraat 2 te Roosendaal.
